در سپیده دم قرن بیستم و یکم، به نظر می رسد که سیستم سیاسی فدرالیسم، بیشتر از هر زمان دیگری در جهان محبوبیت و خواهان دارد. در واقع در سال 1997 تعداد کشورهای فدرال 24 کشور می باشد که 2 میلیارد نفر یا %40 جمعیت جهان را در خود جای داده اند(2) و در مقام مقایسه با فقط 180 کشور دارای سیستم متمرکز، کشورهای فدرال در برگیرنده 480 ایالت فدرال می باشند.

درمیان این کشورهای فدرال، تفاوت های بسیاری وجود دارد، از کشورهایی با سیستم شبه متمرکز، که نزدیک به کشورهای دارای سیستم متمرکز هستند، تا کشورهایی فاقد سیستم متمرکز و به حدی گسترش یافته، که به شکل کنفدرال هم درآمده اند. به علاوه اینها، عناصر بسیاری از مفاهیم نظریه فدرالیسم به شکل تنظیمات و موسسات، توسعه یافته و شکل فدرال بخود گرفته اند، مانند اتحادیه های قانونی غیر مرکزی و وزارت های مختلف کشورها.

تحت فشارهای مشترک جهانی و منطقه ای شدن، هر روزه عده بیشتری از مردم شاهد هستند که فرمهای فدرال، ترکیبی موثر از روابط مشترک حکومت با مناطق گوناگون در زمینه های مختلف، موجب توسعه منطقه های آنها شده است و جواب گوی نیازهای متنوع منطقه ای آنها در جهان مدرن است.

امروزه بعلت جهت افزایشی تنوع سیستم های فدرال و روابط فدرال، مسایل بسیاری را می توان از مطالعه مقایسه ای نمونه های شاخص در گوشه و کنار جهان آموخت. آنها می توانند هم به ما درسهایی از موفقیت و هم درسهایی از شکست بدهند، ما می توانیم هر دو را از تنظیمات مختلف و در شرایط متفاوت یاد بگیریم.

به علاوه مقایسه کردن شاید به ما راه هایی را نشان دهد که در حالت عادی به آنها

بی توجه بمانیم. مقایسه کردن، شاید همچنین به ما قدرت پیش بینی بهتری از یک ساختار خاص و یک دوره مشخص را بدهد. بر اساس مشخص کردن تفاوت ها و اشتراکات، مقایسه شاید توجه ما را به قابلیت هایی جلب کند که در غیر از این حالت، اهمیت آنها ناشناخته بماند. تعجب آور نیست که ملت سازان آفریقای جنوبی، در نوشتن قانون اساسی جدید خود، وقت زیادی را به مطالعه مقایسه ای تجربه های سیاسی مختلف، وقف کرده اند.

با اینکه بین آفریقای جنوبی و کانادا، تفاوت های وجود دارد که می بایست در نظر گرفته شوند، در عین حال قابلیت هایی در سیستم فدرال کانادا وجود دارد که آن را با آفریقای جنوبی مرتبط می سازد. برخلاف بعضی سیستم های فدرال مانند آمریکا و سوئیس که بر اساس اجتماع ایالت ها و کانتون های از قبل موجود، تشکیل شده اند، شکل گرفتن کانادا شامل یک تحول کلان و بنیادی در انتقال قدرت بود.

یکی از مهمترین قسمت های تشکیل فدرالیسم در کانادا، تجزیه و دوپاره شدن ایالت یکپارچه سابق، به دو ایالت جدید کبک و انتاریو بود. به این دو ایالت، دو ایالت کوچکتر برونسویک جدید و نوا اسکاتیا افزوده شدند.

موسسین کانادا نگران شدند که شاید این به قانون1867 درمورد اتحاد کانادا لطمه بزند و تاثیر این قانون را کم کند. قانون 1867 یک قانون فدرال بود ولی به شکل حکومت های مرکزی بسیار شبیه بود و دولت مرکزی اختیارات بسیاری در مورد ایالت ها داشت.

قوانین فدرال کانادا، همانند قوانین کشورهایی هند و مالزی که بعداٌ نوشته شدند و همچنین آفریقای جنوبی، ترکیبی از قوانین فدرال با عناصری از سیستم متمرکز بود. این قوانین در دهه های اول تشکیل کانادا بسیار استفاده شدند ولی با اینکه هنوز در قوانین کانادا حضور دارند، در قرن دوم تاریخ تشکیل کانادا، بسیار کمتر استفاده شدند.( یعنی اینکه تجربه فدرالیسم کانادا از شبه متمرکز به سمت استقلال بیشتر پیش می رود(3))

مثال کانادا نشان دهنده بیهوده گی معلق ماندن در بین فدرالیسم و حکومت متمرکز می باشد و نشان می دهد سیاست مداران برای پیدا کردن راه حل، اغلب به دنبال راه های کاربردی بر اساس تلفیق بین فدرالیسم و سیستم متمرکز، هستند تا صرفاٌ استفاده از تئوری های خالص. این تلفیق موجب شده است که کشور کانادا با وجود داشتن پاره ای مشکلات در طول تاریخ خود، بعد از 130 سال همچنان به حیات خود ادامه دهد.

بعد از کشورهای آمریکا و سوئیس، کانادا از قدیمی ترین کشورهای دارای سیستم فدرال در جهان است. کانادا برخلاف این دو کشور هیچگاه جنگ داخلی عمده ای نداشته است و به سیستم فدرال بر اساس تاکید برتساهل و سازگاری دو طرف دست یافته است.

یکی دیگر از دلایلی که تجربه کانادا را مهم می کند، ابداع تلفیق سیستم فدرال با سیستم پارلمانی بود. سوئیس و آمریکا، سیستم فدرالی را انتخاب کردند که بر جدایی بین قانون گذار و اداره کشور تاکید می کرد. کانادا اولین کشور فدرالی بود که سیستمی را تشکیل داد که در آن پارلمان هم مسئول قانون گذاری بود و هم مسئولیت اداره کشور را برعهده داشت. تلفیق سیستم پارلمانی و سیستم فدرال که در کانادا ابداع شد، بعدها در کشورهای فدرال استرالیا، اتریش، آلمان، هند و مالزی به کار گرفته شد.

بنابراین تجربه کانادا نشان دهنده تاثیر سیستم پارلمانی در سیستم فدرال می باشد

------------------------------------------

1- آقای رونالد لمپمن واتز از خانواده ای کانادایی در ژاپن متولد شدند. ایشان از داشنگاه تورنتو در رشته هنر درجه کارشناسی گرفتند و در ادامه تحصیلات شان از دانشگاه اکسفورد بریتانیا در رشته فلسفه و سیاست با درجه دکترا فارغ التحصیل شدند و از سال 1955 به عنوان استاد فلسفه به دانشگاه کویین کانادا پیوستند.

این مقاله تلخیص جلد ششم از مجموعه فدرالیسم، تئوری و کاربرد می باشد. مشخصات کتاب به این شرح است

2- بنابر دایرة المعارف ویکی پدیا، تعداد کشورهای دارای سیستم فدرال به 25 کشور رسیده است. غیر از این کشورهای رسماٌ به عنوان فدرال شناخته شده، کشورهای دیگری با سیستم هایی نزدیک به فدرالیسم به ترتیب زیر وجود دارند. کشورهای مثل بریتانیا و اسپانیا که قدرت را به بعضی مناطق خود واگذار کرده اند که به آنها Devolved یا یا "منتقل کرده" می گویند. گروه دیگر کشورهایی هستند که سیستم متمرکز دارند ولی بعضی از قدرت را به بعضی مناطق خود داده اند، مانند شیلی، ایتالیا، نیوزلاند، چین و فیلیپین، که به آنها Regionalize Unitary یا "خودمختاری محلی" می گویند. گروه دیگر کشورهایی هستند که بعضی عناصر سیستم فدرال را دارند و در عین حال شکل حکومت متمرکز را هم دارند. مانند: دانمارک، فنلاند، هلند، فرانسه، صربستان، تانزانیا و اوکراین. که به آنها Federacy يا Confederacy یا "اتحادیه" می گویند.

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_system_of_government#Federal

3- توضیح از مترجم