بازگشت به صفحه پیشین

سایت "آذربایجان" برای اولین بار منتشر می‌کند

بیانیه­ سازمان ملل متحد درباره­ مردمان بومی

بیانیه­ سازمان ملل متحد درباره­ مردمان بومی

ترجمه: سنستا

صد و هفتمین جلسه مجمع عمومی سازمان ملل متحد

13 سپتامبر 2007 ( 22 شهریور 1386 )

مصوبه شماره 295/61 مجمع عمومی

بر اساس مصوبه شماره 178/61 بیستم دسامبر 2006 (29 آذر 1385 )

·  با الهام از هدف­ها و اصول منشور سازمان ملل متحد و با اعتقاد به پایبندی دولت­ها به تعهدات نوشته ­شده در منشور؛

· با تایید این نکته که مردمان بومی با همه­ی مردمان دیگر برابرند، اما در عین حال با تاکید بر حق همه­ی مردم برای متفاوت بودن، خود را متفاوت از دیگر مردم می­دانند و خواستار آنند که به این تفاوت احترام گذاشته شود؛

·  با تاکید بر آن که همه­ی مردم در تنوع و غنای تمدن­ها و فرهنگ­ها، به مثابه­ی میراث مشترک بشری، سهم دارند؛

· با تاکید اکید بر این که همه­ی آموزه­ها، سیاست­ها و اعمالی که مردم یا افرادی را بر اساس ملیت اصلی، نژاد، مذهب، قوم و تفاوت­های فرهنگی برتر می­شمردند، نژادپرستانه بوده و از نظر علمی دروغین، از نظر قانونی بی‌اعتبار، از نظر اخلاقی محکوم و از نظر اجتماعی ناعادلانه است؛

·  با تایید دوباره این امر که مردمان بومی باید از هر نوع تبعیضی در زمینه احقاق حقوق‌شان مبرّا باشند؛

· با توجه به آن که در حق مردمان بومی به سبب مسائلی از جمله استعمار و غصب زمین‌ها، قلمروها و منابع­شان بی‌عدالتی تاریخی روا شده است و در نتیجه آن‌ها از بهره‌مندی از حقوق‌شان، به ویژه حق رشد و ترقی بر اساس نیازها و منافع‌شان باز مانده‌اند؛

· با به رسمیت شناختن نیاز مسلم برای برخورداری از احترام و رشد و گسترش حقوق طبیعی مردمان بومی که از ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و همچنین از فرهنگ‌ها، سنت‌های معنوی، تاریخ و فلسفه‌ها‌ی آنها، و نیز به ویژه از حق مردمان بومی بر سرزمین‌ها، قلمروها و منابع‌شان، سرچشمه می‌گیرد؛

· با به رسمیت شناختن نیاز مسلم برای برخورداری از احترام و رشد و گسترش حقوق مردمان بومی که در معاهده‌نامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و دیگر قراردادهای مفید و مرتبط با دولت‌ها تصریح شده‌اند؛

· با استقبال از امر سازمان‌ یافتگی مردمان بومی برای رشد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایشان که به هر نوع تبعیض و ستم علیه آنان، در هر جا که باشد، پایان می‌دهد؛

· با متقاعد شدن در این باره که اعمال نظارت مردمان بومی بر روندهای تاثیرگذار توسعه درمورد سرزمین‌ها، قلمروها و منابع شان آن ها را قادر می‌سازد که از نهادها، فرهنگ ها و سنت‌های خود نگه‌داری کرده و آن‌ها را تقویت کنند و نیز روند توسعه را بر اساس آرزوها و نیازهاشان گسترش دهند؛

· با علم به این که احترام به دانش بومی، فرهنگ‌ها و روش‌های سنتی به توسعه‌ی پایدار و برابری طلبانه و نیز به مدیریت درست محیط زیست یاری می‌رساند؛

· با تاکید بر تاثیر مثبت زدودن نظامی‌گری در سرزمین‌ها و قلمروهای متعلق به مردمان بومی در گسترش صلح، پیشرفت اقتصادی و اجتماعی، افزایش درک و تفاهم و تقویت مناسبات دوستانه در میان ملت‌ها و مردم سراسر جهان؛

· با به رسمیت شناختن حق مردمان و خانواده‌های بومی برای حفظ مسئولیت مشترک در راستای رشد، تربیت و آموزش و رفاه فرزندان‌شان به طوری که با حقوق شناخته‌شده‌ی کودکان سازگار باشد؛

· با در نظر گرفتن این نکته که حقوق تصریح شده در معاهدات، موافقتنامه‌ها و دیگر  قراردادهای مفید و مرتبط با دولت‌ها و مردمان بومی، تحت هر شرایطی از مصادیق امور، منافع و مسئولیت‌های بین‌الملی است؛

· همچنین، با در نظر گرفتن آن که حقوق تصریح شده در معاهدات، موافقت‌نامه‌ها و دیگر  قراردادهای مفید و مناسباتی که به این وسیله نمایان می­شوند، پایه­ی رابطه­ی همکاری تقویت­شده­ میان مردمان بومی و دولت‌ها شمرده می‌شود؛

· با به رسمیت شناختن منشور سازمان ملل متحد، قطعنامه‌ی حقوق بین­الملل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، قطعنامه­ی حقوق مدنی و سیاسی بین‌الملل و نیز بیانیه‌ی وین و برنامه‌ی عمل آن که اهمیت اساسی خودمختاری همه‌ی مردم را تصریح می‌کند و به واسطه‌ی آن مردم آزادانه وضعیت سیاسی خود را تعیین کرده و آزادانه رشد و توسعه­ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی­شان را پی می­گیرند؛

· با به یاد سپردن این نکته که هیچ بندی از این بیانیه را نمی­توان برای انکار حق خودمختاری، که در سازگاری با قوانین بین­الملل است، به کار بست؛

· با اعتقاد به این که به رسمیت شناختن حقوق مردمان بومی در این بیانیه مناسبات هماهنگ­ و همکاری میان دولت­ها و مردمان بومی را مطابق با اصول عدالت، دموکراسی، احترام به حقوق بشر، برابری، عدم تبعیض، و حسن نیت رشد داده و تقویت خواهد کرد؛

· با ترغیب دولت­ها به انطباق و اجرای موثر همه­ی تعهدات خود نسبت به مردمان بومی با توسل به ابزار بین‌المللی، به ویژه قوانین مربوط به حقوق بشر و به کار بستن آن قوانین در مشاوره و همکاری با مردمان بومی؛

·  با تاکید بر آن که سازمان ملل متحد نقشی مداوم و پر اهمیت در رشد، گسترش و پشتیبانی از حقوق مردمان بومی دارد؛

· با ایمان به این که بیانیه حاضر گامی به جلو برای شناسایی، رشد و گسترش، و پشتیبانی از حقوق و آزادی‌های مردمان بومی و پیشبرد فعالیت­های مربوطه در نظام سازمان ملل متحد در این حوزه به شمار می‌آید؛

· با شناسایی و تصریح دوباره­ی این امر که افراد بومی بی­آن که نسبت به آن­ها تبعیضی روا شود از همه­ی حقوق انسانی که در قوانین بین­الملل آمده برخوردارند و نیز آن که مردمان بومی دارای حقوقی جمعی‌اند و این حقوق جمعی برای بقا، رفاه حال  و توسعه­ی اساسی آن­ها حیاتی است؛

· با به رسمیت شناختن این امر که موقعیت مردمان بومی از منطقه­ای به منطقه­ی دیگر و از کشوری به کشور دیگر متفاوت است و این که اهمیت ویژگی­های ملی و منطقه­ ای و پیشینه­­های گوناگون تاریخی و فرهنگی آن­ها را باید در نظر داشت؛

قویا اعلام می­داردکه بیانیه­ی سازمان ملل متحد درباره­ی حقوق مردمان بومی دستاوردی متمایز و ویژه است که شایسته­ی آن است که با روحیه­ی همکاری و احترام متقابل، ماده­های آن را پی گرفت.

ماده­ی یک

مردمان بومی، خواه به صورت فردی خواه به صورت جمعی، حق برخورداری کامل از تمامی حقوق انسانی و آزادی­های اساسی  مندرج در منشور سازمان ملل متحد و بیانیه­­ی جهانی حقوق بشر را دارند.

ماده­ی دو

افراد و مردمان بومی آزادند و با همه­ی مردم و افراد دیگر برابر هستند و نیز حق دارند از هر نوع تبعیضی در زمینه­ی بهره‌گیری از حقوق خود، به ویژه حقوقی که بر پایه­ی هویت و اصالت بومی به آنها تعلق می­گیرد، برکنار باشند.

ماده­ی سه

مردمان بومی از حق خودمختاری برخوردار­­­ند و به واسطه­ی این حق می­توانند آزادانه  وضعیت سیاسی خود را تعیین کرده و رشد و توسعه­ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را پی بگیرند.

ماده­ی چهار

مردمان بومی در تحقق حق خودمختاری، مُحق‌اند از استقلال یا حاکمیت بر مسائل مربوط به امور داخلی و محلی خود و نیز با به کارگیری شیوه­ها و ابزارهای خودشان برای تامین نیازمندی­های مالی در راستای مقاصد استقلال­طلبانه­ی ­خویش بهره گیرند.

ماده­ی پنج

مردمان بومی مُحق‌اند، اگر بخواهند، ضمن آن که حق مشارکت کامل در زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دولت متبوع خود را محفوظ بدارند، نهادهای سیاسی، حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متمایز خود را نگاه داشته و دست به تقویت آن­ها بزنند.

ماده­ی شش

هر فرد بومی از حق داشتن ملیت برخوردار است.

ماده­ی هفت

1.                   افراد بومی از حق زندگی، سلامت جسمی و انسجام ذهنی، آزادی و امنیت فردی برخوردارند.

2.          مردمان بومی به عنوان مردمانی متمایز از حقوق جمعی برای زندگی آزادانه توام با صلح و آرامش برخوردارند و نباید در معرض نسل­کُشی یا هر گونه عمل خشونت­آمیزی، از جمله جابه­جایی اجباری فرزندانشان از میان گروهی به گروه دیگر قرار بگیرند.

ماده­ی هشت

1.                   افراد و مردمان بومی حق دارند دور از هر گونه تعرض و اجبار برای ادغام و نابودی فرهنگی زندگی کنند.

2.                   دولت­ها باید ساز و کارهای موثری برای جلوگیری از مسائل زیر بیابند و تمهیدی برای جبران آن­ها بیندیشند:

الف- هر نوع اقدامی که مردمان بومی را از یکپارچگی­شان به مثابه­ی مردمانی متمایز یا دارندگان ارزش‌های فرهنگی و هویت­های قومی محروم کرده و تاثیر سوء بگذارد؛

ب- هر نوع اقدامی که منجر به سلب مالکیت و دور نگاه­داشتن آن­ها از سرزمین­ها، قلمروها و منابع‌شان گردد؛

پ- هر شکل از جابه‌جایی اجباری با هدف زیر پا گذاشتن و ناچیز شمردن حقوق مردمان بومی؛

ت- هر شکلی از جذب و ادغام اجباری؛

ج- هر شکلی از تبلیغات که به منظور تحریک و  پشتیبانی از تبعیض­های نژادی یا قومی علیه آن­ها طراحی شده باشد.

ماده­ی نه

افراد و مردمان بومی بنا بر سنت­ها و آداب و رسوم جامعه یا ملتی از حق تعلق به آن جامعه یا ملت برخوردارند. هیچ گونه تبعیضی در برخورداری از این حق روا نیست.

ماده­ی ده

نباید مردمان بومی را به زور از سرزمین­ها و قلمروهاشان بیرون راند. هر نوع جابجایی باید آزادانه و با رضایت خاطر مردمان بومی و پس از کسب توافق درباره­ی چگونگی جبران هزینه­ها و ضررها به صورتی منصفانه و عادلانه، و در صورت امکان با کسب توافق درباره­ی بازگشت احتمالی به منطقه­ی پیشین، اتفاق بیفتد.

ماده­ی یازده

1.          مردمان بومی حق دارند سنت­ها و آداب و رسوم­شان را به جا آورند و آن­ها را احیا کنند. این حق شامل پاسداری، پشتیبانی و رشد و گسترش جلوه­های فرهنگی آنان در گذشته و آینده می­شود و موضوع­های گوناگونی از جمله مناطق تاریخی و باستان­شناسی، آثار هنری، طرح­ها، جشن­ها، فناوری­ها، هنرهای نمایشی و تجسمی و ادبیات را در برمی­گیرد.

2.          دولت­ها باید با توسل به ساز و کارهای موثری که ممکن است جبران خسارت­هایی را نیز در برگیرد، متعهد به پرداخت غرامت شوند. روند پرداخت غرامت باید با همکاری خود مردمان بومی و با توجه به مالکیت فرهنگی، فکری، مذهبی و معنوی آنان تعیین گردد، بی­آن که آزادی و رضایت خاطر آگاهانه از آن­ها سلب شده یا این روند مغایرتی با قوانین، سنت­ها و آداب و رسوم مردمان بومی داشته باشد.

ماده­ی دوازده

1.          مردمان بومی حق دارند سنت­های معنوی و مذهبی، آداب و رسوم و جشن­های خود را جلوه­گر ساخته، به جا آورده، رشد و گسترش داده و بیاموزند. آن­ها حق دارند از مناطق مذهبی و فرهنگی خود نگه­داری و حمایت کنند و نیز حریم آن را در اختیار داشته باشند. به علاوه، مردمان بومی از حق استفاده و کنترل اشیاء و لوازم ویژه­ی جشن­هاشان برخوردار اند و حق دارند اجساد و ماتَرَک مردگان خود را به محل­های مورد نظرشان بازگردانند.

2.          دولت­ها موظف‌اند با همکاری مردمان بومی مورد نظر تمهیداتی بیندیشند تا با توسل به ساز و کارهای منصفانه، شفاف و موثر مردمان بومی آن­ها بتوانند به اشیاء و لوازم ویژه­ی جشن­ها و اجساد و ماتَرَک مردگان­شان دسترسی داشته و نیز بتوانند آن­ها را جابه­جا کنند.

ماده­ی سیزده

1.          مردمان بومی از حق احیا، استفاده، رشد و گسترش، و انتقال تاریخچه­ها، زبان­ها، سنت­های شفاهی­، فلسفه­ها، نظام‌های نگارشی و ادبیات خود به نسل­های آینده برخوردارند و حق دارند نام جوامع و محل­ها و اشخاص را به صورت­هایی که می­خواهند نگاه دارند یا برآنها نام­گذاری کنند.

2.          دولت­ها موظف‌اند اقداماتی به عمل آورند تا حق مردمان بومی در زمینه­های یادشده محفوظ باشد. به علاوه، دولت­ها باید با توسل به روش­های مناسب و فراهم آوردن زمینه­ی ترجمه و تفسیر (در صورت لزوم) تضمین کنند که مردمان بومی از عهده­ی درک اقدامات سیاسی، حقوقی، و اجرائی بر می­آیند و هم­چنین می­توانند در این خصوص منظور خود را بفهمانند.

ماده­ی چهارده

1.          مردمان بومی حق دارند نظام­ها و نهادهای آموزشی خود را به زبان­های خود و متناسب با روش­های فرهنگی آموزش و یادگیری مردم خود بر قرار و بر آن کنترل داشته باشند.

2.                   افراد بومی، به ویژه کودکان، از حق دسترسی به تمامی پایه­ها و شکل­های آموزشی دولتی بی­هیچ گونه تبعیضی برخوردارند.

3.          دولت­ها موظف‌اند با همکاری مردمان بومی، اقدامات موثری را به عمل آورند تا در صورت لزوم همه افراد بومی، به ویژه کودکان و  نیز آن دسته از مردمان بومی که خارج از جوامع خودشان زندگی می­کنند، به آموزش فرهنگ­ خود به زبان خودشان دسترسی بیابند.

ماده­ی پانزده

1.          مردمان بومی مُحق‌اند که فرهنگ­ها، سنت­ها، تاریخ­ها و آمال و آرزوهاشان مورد احترام قرار بگیرد و گوناگونی فرهنگ­ها، سنت­ها، تاریخ­ها و آمال و آرزوهاشان در نظام آموزشی و اطلاع­رسانی همگانی به درستی بازتاب یابد.

2.          دولت­ها موظف‌اند با مشاوره و همکاری با مردمان بومی علاقه­مند با تعصب­ها و غرض­ورزی­ها به مقابله برخیزند، تبعیض­ها را از میان بردارند و از مداراجویی، تفاهم­طلبی و ایجاد مناسبات والا میان مردمان بومی و دیگر لایه­های اجتماع پشتیبانی کنند.

ماده­ی شانزده

1.          مردمان بومی حق دارند رسانه­های همگانی خود را به زبان خود تاسیس کنند، ضمن آن که بی­هیچ تبعیضی از حق دسترسی به تمامی رسانه­های غیربومی برخوردارند.

2.          دولت­ها موظف‌اند با اقدامات مقتضی پخش و بازتاب تنوع فرهنگی مردمان بومی را به طور مناسب از رسانه­های دولتی تضمین کنند. دولت­ها باید  بدون تعصب و غرض­ورزی، آزادی کامل بیان را تضمین کرده و رسانه­های خصوصی را به پخش و بازتاب موثر این تنوع فرهنگی تشویق کنند.

ماده­ی هفده

1.                   افراد و مردمان بومی از تمامی حقوقی که در قوانین کار در سطح ملی و بین­المللی آمده است، برخوردارند.

2.          دولت­ها با مشاوره و همکاری با مردمان بومی موظف‌اند تا از کودکان بومی علیه بهره­کشی اقتصادی از آن­ها یا به کار گماشتن آن­ها در مشاغل مخاطره­آمیز و مشاغلی که با آموزش کودکان مغایرت داشته یا به سلامت و رشد بدنی، ذهنی، معنوی، اخلاقی و اجتماعی آن­ها صدمه می­زند پشتیبانی کنند و آسیب­پذیری ویژه­ی این کودکان را و نیز اهمیت آموزش را در توانمندسازی آن­ها مدّ  نظر قرار دهند.

3.                   افراد بومی نباید تحت هیچ گونه شرایط تبعیض­آمیز کار، از جمله از وَجه استخدامی و پرداخت دستمزد، قرار گیرند.

ماده­ی هجده

مردمان بومی از حق شرکت در تصمیم­گیری­هایی که بر حقوق آن­ها اثر می­گذارد، برخوردارند. مردمان بومی برای شرکت در این گونه تصمیم­گیری­ها می­بایست بتوانند از نمایندگان خود که متناسب با روش­های خود برگزیده­اند بهره گیرند. به علاوه، مردمان بومی حق دارند از نهادهای تصمیم­گیری بومی خود نگه­داری کرده و آن­ها را گسترش دهند.

ماده­ی نوزده

دولت­ها از طریق نهادهای نمایندگی مردمان بومی با حسن نیت با آن­ها مشاوره و همکاری خواهند کرد تا پیش از به کار بستن و اجرای قوانین یا اقدامات اداری که زندگی مردمان بومی را تحت تاثیر قرار می­دهد، رضایت خاطر آزادانه، پیشاپیش و آگاهانه­ی آن­ها را به دست آورند.

ماده­ی بیست

1.          مردمان بومی حق دارند از نظام­ها و نهادهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود پاسداری کرده و آن­ها را رشد و گسترش دهند، در بهره­گیری از شیوه­های خاص خود برای امرار معاش و بهبود وضع خویش احساس امنیت کنند، و آزادانه به هر گونه فعالیت­ اقتصادی سنتی خود بپردازند.

2.          آن دسته از مردمان بومی که از به کار بستن شیوه­های خاص امرار معاش و بهبود وضعیت خود باز مانده­اند سزاوار آن هستند که به صورتی عادلانه و منصفانه نسبت به آن­ها جبران خسارت شود.

  ماده­ی بیست و یک

1.          مردمان بومی حق دارند بتوانند، بی­هیچ گونه تبعیضی، از پیشرفت­های اقتصادی و اجتماعی، از جمله در زمینه های آموزش، شغل، کارآموزی، بازپروری، مسکن، بهداشت، درمان و تامین اجتماعی، برخوردار شوند.

2.      &