آذربایجان

 

 
  آنا صحیفه ►►► سیاست اجتماعی بین الملل تاریخ ادبیات و هنر  
 

هاشم ترلان

آذربایجان شاعری

 

21 آذر و پيشه‌وري

هاشم ترلان

توتوب غدار اتگيندن من زامانين

چوخ يانميشام بير آرزونون حسرتينه.

خلقيم دئيه،شمع تك يانان بير انسانين.

رسام كيمي جلوه وئرم صورتينه.

هرجبهه نين بايراقداري او رهبرين،

يئری بوشدور چوخ شاعرين دفترينده.

دار آياقدا الهامچيسي هر سنگرين،

نقش اولونسون اديبلرين اثرينده.

جوان واختي قوجاغيندا مئشه‌لرين،

گلديم دئدي، تاليش‌لارا، گيلك‌لره.

كسمك اوچون ناحقلرين ريشه لرين،

ال اوزاتدي كمك اومان ديلك‌لره.

هجر كيمي ايگيد آنا دوغدو اونو،

دئدي:دردين قوي قاريشسين ائل دردينه.

بيلمه‌سنده شادليغين نه اولدوغونو،

رحم ائيله‌مه هر دؤرانين نامردينه.

بولوتلاردان چاخان زامان ايلديريملار،

او گؤز اوجو باخيب گولدو زندانلارا.

قيشدا توفان، ياي چاغيندا ايستي قوملار،

محبتين کسنمه‌دی انسانلارا.

وطن دئدي او گؤز يومدو عيش- نوشدان،

غربتده‌ده جان سؤيله‌دي دوستا، يارا.

آراز اوسته اؤتوب کئچن قارانقوشدان،

دئدي:مندن سالام آپار اوبالارا،

سالام آپار آنا يوردا بيلسين كي من،

آيريليغين حسرتيندن داش اوسته‌يم.

دوغرودوركي اوتاي وطن، بوتاي وطن،

سنسيز يئنه هارادا اولسام قفسده‌يم.

سالام آپار سؤيله مندن قوچ تبريزه ،

ائشيديرم قولونداكي زنجير سسين.

آراز نئجه درين اولسا اوزه – اوزه ،

گله‌جه‌يم هئچده دوشمن سئوينمه‌سين....

سن اؤلنده تاّسوفلر كؤلگه سالدي ،

قالدي ائلين باخيشلاري يوللاريندا.

سون نفسده يانا- يانا گؤزون قالدي،

بو تايلارين خزان وورموش باهاريندا.

باغبان اولدون گيردين باغا گوله-گوله،

بير گول اكدين غنچه لندي گول آچمادي.

سازگؤتوروب نغمه دئدين بيزيم ائله،

افسوس اولا ساری سيملر ديل آچمادی.

سن آنادان اولان گوندن،

انقلابچي ياراندين سن.

عصيان ائتدين قارانليغا،

دوشمن اولدون فرعونلوغا.

هرطرفده ستم گؤردون،

ظولم اليندن ماتم گؤردون.

گئتدين خلقين كمگينه،

چاره ائتدين ديلگينه.

قلم چالدين سولا- ساغا،

شاهلار دوشدو ال-آياغا.

سونگو اولدون دار گؤزلره،

سالام دئدين گوندوزلره.

ائللر گلدي سوراغينا،

گؤز تيكديلر بايراغينا.

باخيب سنه جان دئديلر،

گونش كيمي يان دئديلر.

هاراي سالدين جار ائيله دين،

آزادليغي وار ائيله دين.

قيندان چكيب قيلينجيني.

نشان آلدين شاه تاجيني.

انگليس‌لر هوروشدولر،

آمريکای‌لا گؤروشدولر.

بويلانديلار بيزيم يوردا ،

وار دئديلر خطر بوردا .

سن آتيني چاپا-چاپا ،

هئچ باخمادين بو هاپ-گوپا،

آذر آيي گليب چاتدي ،

فدائي‌لر آت اويناتدي ،

وطن اولدو غمدن اوزاق ،

داستانيمين آردينا باخ .....

آذر آيي! نه گؤزلدير آدين سنين،

من وئره‌رم سني عؤمروم آنلارينا.

گليشينله چيچكلندي بو وطنين،

شهرت اولدون بيزيم اودلار ديارينا.

آذر آيي! سن اوخ اولدون ياد گؤزونه،

شفقلرين گئديب چيخدي واشنگتونا.

دومان چؤكدو آج لوردلارين گوندوزونه،

چاققال كيمي اولاشديلار يانا- يانا.

رهبر يميز قلم چكدي اون بير آيا،

دئدي آذر كؤرپو اولسون آل سحره.

ايگيرمي بيرآذر گونون سايا-سايا،

قيزيل خطله يازدي سني تقويملره.

چاخدي شمشك،بولوتلاردان ياغدي ياغيش،

جوشدو سئللر شاققيلدادي گئن دره لر.

باش قوزادي گوي چمنلر قاريش- قاريش،

آچدي قوينون بيزه باغلي پنجره‌لر.

«سهند باخدي آغ بيرچكلي «ساوالانا»

گؤردو گولور،حنا ياخيب اللرينه.

آل گونش‌ده كناريندا يانا-يانا،

سيغال وئرير اونون قارا تئللرينه.

نظر سالدي دادلي، دوزلو گؤي خزره

«اورمي گؤلون» گؤردو گليب موشتولوغا

آسماندا ايزن وئريب شوخ قمره

سلام دئسين بو بايراما، بو دوستلوغا.

شادليغيندان خان آرازدا با خيب يوردا،

گؤز ياشيني نثار ائتدي بو تايلارا،

انصاف دئييل سولوم آزاد ، ساغيم داردا،

آلقيش اولسون محبته، دوز ايلقارا.

حيات گولدو ، چيچكلندي آذربايجان،

فرقه آچدي دوگونلنميش بو حكمتي.

رهبريميز پيشه وري اولدو باغبان،

بودور بيزه فرقه‌ميزين عظمتي.

سونا يئتدي باشيميزدان قاخينتي‌لار،

پاسلي قيفيل پارچالاندي دوداقلاردان.

نغمه دئدي ساز الينده "حسين جوان "،

توستو چيخدي سؤنوك قالميش اوجاقلاردان،

وجده گلدي شاعرلرين باتان سسي،

شعرلري آينا اولدو فرقه ميزه .

ايلمه چالان گؤزللرين ترانه سي ،

فرح وئردي قاطارلانميش جرگه ميزه.

جار چكيلدي شهرلره، اوبالارا،

سس وئريلدي ائلين سئون وكيل‌لره.

ملي مجلس شفق ساچدي بو ديارا،

آرخالاندي آذر آدلي نسيل‌لره.

قدم قويدو ايگيد اولان بو مجلسه،

وطن دئيه آند ايچديلر بو تورپاغا:

كوراوغلو تك ، اجلاف‌لاري كسه-كسه،

لقمان كيمي گيره‌جه‌ييك هر اوتاغا،

نطقه گلدي بو مجلسده پيشه‌وري،

ائل درديله آلوولانان فرزانه ميز.

منده گؤردوم دانيشاندا او رهبري،

دئديم : تازه بابك دوغوب زمانه ميز.

دئدي :دوستلار! قولاق وئرين سؤزوم چوخدور،

يوردوموزون كؤز باغلاييب يارالاري.

بوندان آرتيق خلقيميزده دؤزوم يوخدور،

آدام سايسين فرعونلاري، دارا لاري.

نسيل-نسيل سورونموشوك بو اؤلكه‌ده،

حق سؤزوموز خوش گلمه ييب حاكم‌لره.

جلاد كيمي آدديملايان هر كؤلگه ده،

راست گلميشيك فرمانلارا، تحكيم‌لره.

هر كيم يالان اويدورمالار ياخسا بيزه،

ايران ايله قيريلمازدير ايلقاريميز.

اگر تهران بير قول كيمي باخسا بيزه،

بو مجلسين قدرتی‌دير شعاريميز.

نور ساچيلدي بو مجلسين شعله سيندن،

مختاريت عشقي ايله يانانلارا.

قوي عار اولسون ! اوجا سسله دئيير وطن،

بو تاريخي، بووارليغي دانانلارا.

بهتان دئمك بير نهضته آسان دئييل،

سسيميزه سس وئريبدير خلقين سسي.

قوي ائشيتسين بوتون عالم : شايان دئييل،

فرقه ميزه تجزيه ليك افسانه سي.

ائل ياپيشدي بو مجلسين اتگيندن،

گولدو سولان قلبينده‌كي مرادلاري.

اوفوقلردن اسن باهار كولگيندن،

الهام آلدي كؤنوللرين قانادلاري.

بو باهارين كئشيكجيسي، ملي قوشون،

اله آلدي ستارخانين توفنگيني.

سنگر ائتدي آنا يوردون داغين- داشين،

عدالت ده تاپدي بوردا اؤز رنگيني.

عوض اولدو تمليندن قديم نظام ،

چيرمالاندي يئني دونيا يارادانلار.

آنا وطن اؤز قوينونو آچيب تمام،

دئدي گلين اوره‌گيمده چوخ يارام وار.

ستارخاندا باش قوزايب مزاريندان،

گيلئيلندي بو ائللرين شان، شرفي.

دئدي:منيم آديم ايله بير خيابان

ياراشارمي توزلو قالا هر طرفي؟

تبريز آچدي گؤزلريني بيرگون سحر،

گؤردو گولور آيناكيمي خيابانلار.

دان يئري تك پاريلدايير گئن كوچه لر،

گؤيدن باخير يئر اوزونه آسمانلار.

قارا آسفالت تؤكولدوكجه هر ميدانا،

قوجا تبريز جوانلاشدي بيرآنليقدا.

خبر چاتدي قلبي سؤنوك او تهرانا،

كور وجداني يانيب ،باتدي قارانليقدا.

نازلانديقجا گلين كيمي دوغما شهر،

داراخ دگدي مين طرفدن ساچلارينا.

چيخدي ياسدان خمارلاندي گولن گؤزلر،

باخدي اركه، قوينونداكي اؤز يارينا.

لوطولاردان نه ايز قالدي ،نه‌ده اثر،

گؤزدن ايتدي الي قمه ،چوماقلي‌لار.

تنگه لرده باج آلانلار ، باج وئرنلر،

کور رحيم تک حرامی‌لر يوخ اولدولار.

قارني ييرتيخ كاظم گئتدي دارباشبنا،

عبرت اولدو الي اگري گزنلره.

آچيق آيدين،خلقي سويان اؤز خوشونا،

سونا بيتدي،اوره‌ك سيخان بو منظره.

يئرين وئردي قارانليقلار آغ گوندوزه،

امن- اماندان نفس چكدي بوتون يوللار.

بير مثل ده بابالاردان قاليب بيزه:،

باشا قيزيل آليب دولان ديار-ديار.

فرقه‌ميزين قدرتيندن،كئچميشلرين،

پاس باغلاميش چرخي گلدي حركته.

كندلي خيشين ووردو يئره درين-درين،

گلدي تاخيل،چوره‌گيميز بركته.

اكينچي‌لر اوزون زامان قلبينده داغ،

يئر شوملادي بگ، خان‌لارا اقبال دئيه.

ميليون ايلليك بير قانونو سينديراراق

ملي دولت تورپاق وئردی اکينچی‌يه.

دونيا علم - صنعت دئيه اوچان دمده،

بوغولوردو جهالتده آذربايجان.

فرقه آچدي عالي مكتب اؤز اؤلكمده،

قوجا تبريز بير گول آسدي ياخاسيندان.

او زامانلار مكتبلي‌لر ايلكين دفعه،

نان يئرينه، چوره‌ك يازدي دفترينه.

سئوينجيندن باخا- باخا هرطرفه،

گؤزون تيكدي صاباحين آل سحرينه.

دئديم:آنا سنده اوخو، دئدي:بالا!

ديليم ياتمير ديليمه ياد اولان ديله.

هانسي ديلدير چوخ سئوديگين!گلدي حالا،

من عاشيغام سنه لايلا چالان ديله.

آنا ديلده من كتابين نشان وئريب،

-بويورآنا: بودا سنين دوغما ديلين.

نملي گؤزلرباخدي منه، او كؤوره ليب،

گوله-گوله ساچلاريما چكدي الين.....

 

شر يارادان طفيلي‌لر داراخلاندي.

هرگوشه‌ده حكم ائيله‌دي بير انتظام.

كهنه قانون ،كهنه نظام واراقلاندي،

مژده وئردي گله‌جكدي يئني ايام.

كارگرلر بيرلشديلر شورالاردا،

امك، قايغي جوانلاشدي بيلك‌لرده.

شفا تاپدي كؤز باغلايان يارالاردا،

حبات عشقي تازه لندي ديلك‌لره.

توي پالتارين گئيب بيزيم مشكين شهر،

فدائيلر كوچه لرده دسته-دسته

قاراداغين شوخ گليني نازلي اهر،

سانكي سحر دامجيسيدير يارپاق اوسته.

اولدوز كيمي او سايريشان سهنده باخ،

وسمه چكير مراغانين قاشلارينا

اورميه‌نين گؤزلرينده يانير چيراغ،

«آزادوطن»كئشيك چكير ائل وارينا.

دقتله باخ! او بخت‌آور مرنده سن.

گوندوز چاليب، گئجه لره اؤز رنگيني.

يولون دوشه او ديارا گلنده سن،

ائشيدرسن سعادتين آهنگيني.

خوي‌دا آچيب ياشماغيني گولور بيزه،

دئيير باخين نه خان قاليب، نه امنيه.

خار يئرينه بنفشه‌لر چيخيب ديزه،

قوردلا، قويون باهم گزير الفت دئيه.

بير گون سحر دان يئرينه دوشنده لك،

كؤنوللري سلاملادي ائل نغمه سي .

ايلكين دفعه كوراوغلونون نعره‌سي تك ،

دالغالاندي راديوموزون مغرور سسي.

قربان اولوم شوخ ديلينه دانيش تبريز،

دئيلمه‌ميش سؤزون چوخدور بيلير هامي .

دونيا اولسون شوكتينله تانيش تبريز ،

آلقيشلاسين سنده‌كي بو احتشامي .

زينت وئردي جلالينا آذر آيي،

ايگيرمي بير، قلم چكدي رذالته.

ييرمي دؤردون اولدوزلارا بنزر آيي،

تاريخ اولدو ،شهرت اولدو بير ملته.

بختيم كيمي گولومسه‌دي اينجه صنعت ،

سوسان ، غملي صنعتكارلار ديله گلدي .

آچدي قوينون صنعتکارا ملي دولت ،

كويئگيندن چيخان سازلار ديله گلدي.

آرزولارا قاناد وئردي فيلارمونو،

«سازچي قيزلار» سوزوب گلدي دسته-دسته.

وطن آتدي ،اگنينده‌كي كهنه دونو ،

گؤيرچينلر ماهني دئدي داغلار اوسته.

لاله باخدي بوينو بوكوك بنفشه‌يه،

دئدي سنده بو داورانيش ندن بئله؟

نظر ائيله باغچاداكي هرگوشه يه،

ساري بولبول نغمه دئيير گولدن-گوله.

آي قيز «مريم» آز باخگينان او گوزگويه!

فلارمونيا بايرام ائديب شعريتي.

باخدي مريم ،گؤردو «رضوان » «سنسيز»دئيه،

خوش سسيله حئيران ائديب طبيعتي.....

* * *

..... دومان گلدي،گونش باتدي، شر دوغولدو،

آنا يوردون گؤزللري ياسا دولدو،

اؤلنده‌ده وطن سؤزو شعار اولدو،

«جاويدان»تك هرشهيدين دوداغيندا.

«ابراهيمي» عينالي‌يا باخا-باخا،

دئدي اؤللم،آنام مني ببرده دوغا.

وارليغيما بولوتلاردان شيمشك چاخا،

باش اگمه‌رم فرعونلارين قاباغيندا.

شهيدلرين جرگه‌سينه جانان گلير،

«خليل»دايي چون بابك زمان گلير،

ائل دردينه يانماق اوچون انسان گلير،

خلقيميزين يانديرديغي اوجاغيندا.

«يکاني»ني سون نفسده بوغدوقجا كين،

دئدي:خلف ائولادپيام من بابكين،

اؤلسمده من پارلاياجاق گونش تكين،

عمل‌لريم آزادليغين چيراغيندا

او داد چكدي:من ژنرال عظيمي‌يم،

آند ايچميشم،مسلكيمده نسيمي‌يم،

توفانلارين قارشيسيندا داغ كيمي‌يم،

دايانميشام فرقه ميزين داياغيندا.

«تقي زاده»دارآغاجين حقير ساندي،

گئنيش قلبي غضب‌لنميش بير عماندي.

او سون دمده وطن دئدي، وطن آندي،

گؤزون يومدو آنايوردون قوجاغيندا.

نعره چكدي بيزيم«سريه»اولدوزي،

دئدي:منم شاهسوه‌نين هجر قيزي،

ايگيد ائللر آلاجاقدير قانيميزي،

صاباح دوغان انقلابين آياغيندا.

من«صبحي»يم قوي ياشاسين بيزيم ديار،

دويوشلرده ائنيش‌ده وار،يوققوشدا وار،

من اؤلسمده ائولادلاريم صاباح ياشار،

اسيب، گلن آل سحرين سازاغيندا.

من شاعرم«نيكنام»ديرآديم،جلاد،!

وطن عشقي اورييمده آچيب قاناد.

اؤلوم نه‌دير!اودا منه باشقا حيات،

فقط كؤنلوم سيزيلدار ائل سوراغيندا

* * *

ارك قلعه‌سي ايندي سؤيله ندير سوزون؟

او دؤوراني،او گونلري گؤردون اؤزون،

جار ائيله‌رم بو دونياداسؤزون دوزون:

وطن يانير شهيدلرين فراغيندا......

* * *

شاعر نچون دايانميسان؟ ياز! قلمين

جارچي اولسون اؤزگوردويون شاد گونلره.

شاه اليله پرده‌لنميش او عالمين،

حقيقتين، تاريخ دئيه ياز دفتره.

ياز سؤزلرين دؤنسون دورنا قاطارينا،

الين سيخسين هجرانداكي كؤنوللرين.

قدم قويسون پيشه‌وري مزارينا .

آلقيش دئسين حق سايينا، او رهبرين.

ايللراؤتوب جالانديقجا عصيرلره،

ياشاميشام اؤز ائويمده قوناق كيمي.

مغلوب تكي بنزه ميشم اميرلره،

دارگؤزلره گؤرونموشم ياماق كيمي.

قوي سانماسين دونيا مني لال اولموشام:

ياخود الي شمشيرلي‌يه باش اگميشم.

من طوفانلار قوجاغيندا دوغولموشام،

من عصيانام، من وولقانام، بودور پئشم.

 

نسخه قابل چاپ

 
 

ã

 

ذربایجان" دا یازیلان مطلب لردن باشفا سایت لار ویایینلاردا فایدالانماق،
 یالنیز یازیچی، ترجمه چی و قایناق آ
دلارینی چکمکله آزادیر.