|
||||||
       |
||||||
|
|
29 بهمن قیامینین 30 نجو ایل دؤنومو مناسبتیله حرمتلی شاعر و یازیچی "ائلدار مغانلی" بیر مجموعه حاضرلامیشدیر؛ بو مجموعه ائلدار مغانلی نین قلمی ایله بیر مقدمه و معاصر شاعرلریمیزین 29 بهمنه حصر ائتدیگی شعرلرینی احتواء ائدیر. بونونلا بو دیرلی مجموعه نی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائده رک آذربایجان خلقی نین مبارزه سینده دؤنوش نقطه سی و دؤیوش لوحه سی اولان 29 بهمنی عزیزله ییریک! آذربایجان ****** تبریز نغمهلی سطرلر 29 بهمن حماسهسینین ایل دؤنومو مناسبتیله آذربایجان خالقینین ایران تاریخینده قویدوغو قهرمانلیق ایزلری خالقلارین یادداشیندان پوزولماز ایزلر اولوبدور. آذربایجانین کئچمیش یوزایللیک ایران سیاسی، اجتماعی تاریخینده اونودولماز رولو اولوب و بیر سیرا تاریخی حادثهلرده اوینادیغی رول اعتباریله بوتون شرق اؤلکهلرینه اؤرنک کیمی اؤزون تانیتدیریبدیر. معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیکلیکلر، آذربایجان خالقینین و ائلهجهده قهرمان تبریزین آدیلا باغلیدیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، 21 آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، 29 بهمن حماسهسی و 22 بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزهرینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدیلیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر. 1356نجی ایل بهمن آیینین 29نجی گونو آذربایجانلیلارین ظولم و شاهلیق استبدادی علیهینه گؤستردیکلری قهرمانلیق یئنی بیر حماسهنین یارانماسینا سبب اولدو. بو حماسه ایران سویهسینده آزادلیق و باغیمسیزلیق شعارلاری آلتیندا یارانان خالق حرکاتینین ان قووه وئریجی عامیلینه چئوریلدی. تبریز اهالیسی شاه مامورلارینین قم شهرینده اعتراض سسی قالدیران جاماعاتین علیهینه تؤرتدیکلری تضییقلره اعتراض اولاراق، شهرین مسجیدینه توپلاشماق ایستهییر، آنجاق شاهلیق قورولوشونون کئشیکچیلری یول وئرمهیهرک، بیر گنجی اؤلدورورلر. انقلابچی گنجین شهید اولماسی تبریز خالقینین عصیانینا سبب اولور. خیابانلاردا باشلانان نئچه مینلیک اعتراض نمایشی شاه رژیمی علیهینه اوجالان دئوریلمه شعارلاریلا داوام تاپیر. مامورلارین ائتدیگی جنایتلر ملتی قورخوتماییر، عکسینه خالق، انقلابین درینلشمهسی اوغروندا آپاراجاغی مبارزهنین داوامینا داهادا ایناملا یؤنهلیر. 29 بهمن حرکاتینین ان اؤنملی تاثیری، ایران سویهسینده گئدهن مبارزهنین دوز استقامته یؤنلمهسینه یول گؤسترمهسی اولور. شاه رژیمینین دئوریلمهسی و پهلوی خاندانینین آرادان قالدیریلماسی، اساس انقلابی مقصده چئوریلیر. شاهین سوسقون آداسینا ولوله دوشور؛ بیر یانداندا بو انقلابی حرکت، ایرانین باشقا شهرلرینده گئدهن مبارزه آخیمینین گوجلنمهسینه سبب اولور. ساواک، شهربانی و دیگر استبداد قوهلرینین ”شکست ناپذیر“لیک افسانهسینه بیر یوللوق سون قویولور. تبریز حرکاتینین تاثیری آلتیندا ایستر انقلاب گونلری ایسترسهده اوندان سونراکی گونلرده خالقین دیلینه یاخین اولان یئنی مضمونلو ادبیات یارانیر. مختلف ادبی ژانرلاردا اؤز عکس صداسینی تاپان مبارزه روحلو، آزادلیق ایستکلی صنعت اثرلری، خالقین دیلینده ازبر اولور. دؤیوشچولرین سنگرلرینده هیمنلره و بیر سیرا یارانان نظم اثرلری خالقین اؤز آرتیرمالاریلا، نمایش شعارلارینا چئوریلیر. نئجه کی، شاه رژیمی طرفیندن 29 بهمن حرکاتینین آذربایجانلیلارا یوخ، اجنبی قوهلره منسوب ائدیلمهسی، ذولفقار کمالی آدیندا بیر شاعرین قلم محصولونا آرتیریلان خالق سؤزلریله، بئله جوابلانیر: شنبه گونو سحرچاغی ائل اله آلدی چوماغی، تیترهدی قورخودان یاغی، گؤرنتک برهلدی گؤزو، بهمنین ییرمی دوققوزو.
دئدیلر یالاندی یالان، خارجهلی دئییل اینان تبریزلیایدی قویدو جان وطنین اوغروندا اؤزو، بهمنین ییرمی دوققوزو.
جام سیندیران غلامعلی، اروجعلیایله پنجعلی هاردان اولدو خارجهلی؟ تبریزلی اؤزویدو، اؤزو بهمنین ییرمی دوققوزو. 29 بهمن حرکاتی تاثیری آلتیندا یارانان ادبیاتدا، خصوصیله شعر نمونهلرینده، هر بیر اجتماعی- سیاسی حرکتین قیزغین اتموسفرینده یارانان ادبی اثرلر کیمی، داها آرتیق رئال حادثهلرین صنعت دیلیایله اوخوجویا چاتدیریلماسی اساس گؤتورولوبدور. باخمایاراق کی، بو ادبی اثرلرین یارادانلارینین بیر چوخو ادبی جمعیتده سؤز اوستالاری سویهسینه یوکسلن و باشقا بیر زامان مؤوقعینده چوخ پوئتیک اثرلر یارادان صنعتکارلار اولموشلار. آذربایجان خالقینین معاصرایران سیاسی- اجتماعی تاریخینده شرفله قویدوغو مبارزه ایزلری و آزادلیق اوغروندا ترسیم ائتدیگی دؤیوش لؤحهلری او جملهدن 29 بهمن حماسهسینی عزیزلهیهرک، بیر سیرا آذربایجان شاعرلرینین بو حرکتله باغلی یاراتدیغی صنعت اثرلرینی بیرگه اوخویوروق. من تبریزدن گلمیشم بولود قاراچورلو (سهند)
بیلمیرم آغلاییم، بیلمیرم گولوم، بیلمیرم آچیلیب، یا سولوب گولوم! دانیشماغا توتمور آغزیمدا دیلیم، آخی دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** مندن سوروشمایین تویدان، بایرامدان، نغمهدن، ماهنیدان، بادهدن، جامدان، اوغول اوشاغیمدان، بالا ـ بولامدان، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** سؤز آچمایین منه یازدان، باهاردان، یا ایستی اوركلی، ایستكلی یاردان، سورمایین او عزیز آنا دیاردان، آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** سورمایین، سورمایین یاشیل داغلاردان، شاختا قارسیلایان بارلی باغلاردان، یادا، باغریمداكی چارپاز داغلاردان، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** عاریفلر دردیمی آنلایار ـ قانار، آلیشقانلار آلوولانار، اودلانار، بعضیلر سؤزومو افسانه سانار، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** یارادان دیل وئریب انسان دانیشا، ال ـ قول وئریب حیات اوچون ووروشا، اورهك وئریب سئوه، كوسه، باریشا، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** گناهیم: ثروتیم دوشونجهم، دیلیم، ال ـ قولوم زنجیرده، یورد، دیلیم ـ دیلیم، اورهگیم شان ـ شاندیر، باغلیدیر دیلیم، آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** شاعرین سیلاحی كلمهدیر، سؤزدور، یاخان شاپالاقدیر، یاخیلان اوزدور، گؤیرن یاناقدیر، قیزاران گؤزدور، آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** قلم سونگو ایله قارشی دورا؟...هئی... كاغاذ قالخان اولا، جان قورویا؟...هئی... ناحاق قان قورویا، قورومایا؟...هئی... آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** سؤز دوستلارینا من دایانانمیرام، بوش بوغاز سؤزونه اینانانمیرام، جان قویماقلا، سؤزو، بیر سانانمیرام، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** باده مجلیسینده، ایستی اوتاقدا، اؤیونمكده اولار، بلكه جوشماق دا، ایش مرره باشینا یئتیشن واختدا، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** لالهنین توتولدو باغری قارالدی؟ بولبولون نه اولدو رنگی سارالدی؟ قان قارداشلاریم بس هایاندا قالدی؟ آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** طالعیم بللیدیر دوستا، دوشمانا، دئمیرم او باشی دومانلی آنا، لالهیه بورونوب یا باتیب قانا، آمان دوستلار من تبریزدن گلمیشم! *** ساوالان اورهكلی تبریز آناسی، اللری اوستونده قالیب بالاسی، تویو چالیناركن باشلاییب یاسی، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** دیرناخلانیب گلینلرین یاناغی، گردكلر اولوبدور ” قاسم ” اوتاغی، قیرمیزی گئیینیب عینالی داغی، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** دومان چولقاییبدیر داغلاری، دوزو، شهرین آغزیندا قالیبدیر سؤزو، آنجاق، سحر ـ آخشام قیزاریر گؤزو، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** دؤنوم ـ دؤنگهلرده قوردلار اولاشیر، سومسوكـسومسوك گزیر،گاه قودوزلاشیر بعضاًده دیشلری قانا بولاشیر، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** درین دنیز كیمی ساكتدیر شهر، سسسیز ییرقالانیر قالین لپهلر، بو سكوتدا نهلر گیزلنیب، نهلر؟... آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** سهندین ایچینده كوپسونور وولقان، باشیندا گاه دومان، گاهداكی، توفان، بویلانیر شهره باخیر نگران، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! *** وطن دمیردهدیر، وطن داردادیر، گؤزلری یول چكیر، انتظاردادیر، ”شهریار“ قارداشیم گؤرسن هاردادیر، آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم! تهران، اسفند 1356
قهرمان تبریز! مفتون امینی
ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن، آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن. قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین، اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین. اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه، قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه. تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی، آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی. مینلر سماوارتک خلقین سینهسی قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی. دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر، قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر. هر کوچهدن بیر سئل آخدی میدانا، میدان دولدو سولار چیخدی ایوانا. اوز گتیردی شهره داغلارین یئلی، قاریشدی تبریزه کندلرین تئلی. داشلار اله دوشدو میدان چاییندان، داش ووران، داش یئین چیخدی ساییندان. هرنه اله یاتیب ووروب ییخدیلار، دویونجا دوشمندن آجیق چیخدیلار. ییخیلمیش بوتلرین بوینو سیجیمده، توزلو- توپورجکلی چوخ پیس لیجیمده. ملت گئتدی نوزولچولار جنگینه، آلوو تپدی یوز اوتوزدؤرد بانکینا. ××× پولا حسرت کاسیب ال- ایاق یالین، شق اسکیناسلارین آسدی تونقالین. ملت نه ایستردی؟ - آزاد یاشاماق، دولت نه ایستردی؟ - اونو تالاماق. دوروب آیاق اوسته دردین باغیریب، اؤز قارا گونونه شاهد چاغیریب. یارالی- یارالی چکیب بایراغین، آنجاق کی بیلدیریب دیری قالماغین. خدمته باغلانیب اوجا همتین، باشلاییب قورتاریب ایشی چوخ چتین. هدفلری آیدین، گوجلری ییغجام، بیر مرامدان آلمیش هامیسی الهام. نظملی –نقشهلی دوزگون انقلاب، تاریخده یازماییب بونو هئچ کتاب. آی قوجامان تبریز اوزون آغ اولسون، دوشمنی یومشالتدین الین ساغ اولسون. ایرانا اؤیرتدین عصیان ائتمهگی، آزادلیق یولوندا آییق گئتمهگی. اولوردو هی سنه ییرتیجی قورتلار، بیلیردیم کی، بیرگون دؤزومون پاتلار. هی تاریخین چرخی چؤندو- دولاندی، دئییردین کی هاچان بو ایش اولاندی؟ ییرمی دوققوز کئچمیش بهمن آییندان، نشان گئتمیش اوخون چیخدی یاییندان. بو ایش سنه چوخدا حؤرمت قازاندی، اوندان بری دوشمن حقینی قاندی. آسدیلار شوشقاسین یوغون بئلیندن، چیرکین یامانلاری دوشدو دیلیندن. ووردولار، ازدیلر یئللی بورنونو، وئرمهسین قاباغا زیغلی قارنینی. قویماسین حق سؤزو آیاق آلتینا، دئمهسین مین یالان بیر یوزآلتینا. حق دئییبدیر تبریز ناحق ائشیتمز، حق یولوندا کیمسه اونا یئتیشمز. خالص بیر سؤزوم وار ییرمی دؤرد عیار، هامی دایاناندا تبریز باشلایار. تبریز یئنه باشدیر، بو سؤز دوغرودور، خلقی ستارخانین خلف اوغلودور. هر یئنی بهمنین ییرمی دوققوزو آرتیق تانییاجاق دونیا تبریزی. قوی ایگیدلر بوگون چیخسین چاپاغا، آتیلسین آلمالار، گوللر قاباغا. قوی چالیب اویناسین بوگون قیز- گلین، آرزوسو گؤیلونده قالسین دوشمنین. بزهسینلر ارکی بایرام آدینا، خوش گونونو تبریز سالسین یادینا. قوی دئسینلر بوگون صمد یئرین بوش، دئسینلر ”چایاوغلو“ اونون شعرین قوش. بیر گؤزل ایش گؤرسون هرکیم باشارا، قیزیل گول گؤندرسین اولدوز، یاشارا. ائل شاعیری ”اوختای“ بوگون یاد اولسون، ائلین شاد ایستردی ائلده شاد اولسون. قوی بئله گون شهره چیخسین کارناوال، ماراقلی پنجهلر توتسون تار- قاوال. قوی بو گونو دئسین قوجا عاشیقلار، ائل ایچینده باشی اوجا عاشیقلار. ظفرلر قازانسین قوجامان تبریز، یاشاسین. یاشاسین قهرمان تبریز! ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن، آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن. قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین، اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین. اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه، قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه. تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی، آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی. مینلر سماوارتک خلقین سینهسی قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی. دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر، قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر. هر کوچهدن بیر سئل آخدی میدانا، میدان دولدو سولار چیخدی ایوانا. اوز گتیردی شهره داغلارین یئلی، قاریشدی تبریزه کندلرین تئلی. داشلار اله دوشدو میدان چاییندان، داش ووران، داش یئین چیخدی ساییندان. هرنه اله یاتیب ووروب ییخدیلار، دویونجا دوشمندن آجیق چیخدیلار. ییخیلمیش بوتلرین بوینو سیجیمده، توزلو- توپورجکلی چوخ پیس لیجیمده. ملت گئتدی نوزولچولار جنگینه، آلوو تپدی یوز اوتوزدؤرد بانکینا. ××× پولا حسرت کاسیب ال- ایاق یالین، شق اسکیناسلارین آسدی تونقالین. ملت نه ایستردی؟ - آزاد یاشاماق، دولت نه ایستردی؟ - اونو تالاماق. دوروب آیاق اوسته دردین باغیریب، اؤز قارا گونونه شاهد چاغیریب. یارالی- یارالی چکیب بایراغین، آنجاق کی بیلدیریب دیری قالماغین. خدمته باغلانیب اوجا همتین، باشلاییب قورتاریب ایشی چوخ چتین. هدفلری آیدین، گوجلری ییغجام، بیر مرامدان آلمیش هامیسی الهام. نظملی –نقشهلی دوزگون انقلاب، تاریخده یازماییب بونو هئچ کتاب. آی قوجامان تبریز اوزون آغ اولسون، دوشمنی یومشالتدین الین ساغ ا | |||||
