آرزو جواداوا / موسیقی شناس
آذربایجان ملی كنسرواتوریانین معلمی
عارف بابایف 70
کؤچورن: گولناز
بیزده اؤز نوبهمیزده عارف بابایفی 70 ایللیك یوبلهیی مناسبتیایله تبریك ائدیریك .اونا اوزون عؤمور و جان ساغلیغی، بول – بول یارادیجیلیق اوغورلاری آرزولاییریق. آذربایجان خالقی فخر ائدیر كی اونون عارف بابایف كیمی استعدادلی، جاذبهدار سسه مالك خوانندهسی وار. بئله اوستادلاریمیز موغامیمیزی دائم یاشادیر. اونلارین قدرینی بیلمك، كئچدیگی یارادیجیلیق یولونو قیمتلندیرمك هر بیر آذربایجان ائولادینین بورجودور.
آذربایجان موسیقی صنعتی چوخ عصرلیك تاریخه مالكدیر؛ كؤكلری عصرلرین درینلیكلرینه گئدیب، چیخیب. قدیم زامانلاردان باشلایاراق بو گونوموزه قدهر آغیزدان - آغیزا نسلدن – نسله كئچن خالق موسیقیسی انکشاف ائتمیش، گئنیشلنمیش، یئنی – یئنی ژانرلارلا زنگینلشمیشدیر .ملی موسیقی ثروتیمیز آدلاندیردیغیمیز موغام نسللرین حافظهسینده قوروناراق، دائم انكشافدا اولموشدور. موغام امپروویزه خاراكترلی اثردیر. اونون قانونا اویغونلوقلاری، گؤزهللیگی، كامللیگی اوستاددان شاگرده اؤتورولور. بو عمده جهت آذربایجان موغام صنعتینی غرب موسیقیسیندن فرقلندیریر. عینی زاماندا بئله مركب ،چوخ حصهلی اثرین نوتسوز، شفاهی شكلده بو گونوموزه قدهر گلیب چاتماسیندا اوستاد خوانندهلریمیزین رولو دانیلمازدیر .
آذربایجانین صفالی گوشهسی اولان قاراباغ گؤزهل، ملاحتلی، عوض اولونماز سسه مالك خوانندهلر دیاریدیر. بو دیارین یئتیرمهلری موغام صنعتینین اینجهلیگینی دویاراق، اونو یاشاداراق بوتون دونیادا آنالوگو اولمایان بیر صنعت نمونهسی كیمی تانیتمیشلار. جبار قاریاغدی اوغلو، خان شوشینسكی، سید شوشینسكی، زولفی آدی گؤزهلوف و باشقالاری بئله صنعتكارلاریمیزداندیر. اونلارین آدی قاراباغ موغام مكتبینین تملینی قویانلارین سیراسیندادیر.
بو مكتبین دوامچیلاریندان بیریده گؤركملی صنعتکار، "شهرت"و "استقلال" اوردنلی موغام اوستاسی، آذربایجان رسپوبلیكاسینین خالق آرتیستی پروفسور عارف بابایفدیر. عارف بابایف خوانندهلیك صنعتینه یئنی سس، یئنی آواز بخش ائتمیشدیر. آذربایجان موسیقی اینجه صنعتینین انکشافیندا اونون بؤیوك امگی واردیر. گؤزهل، اعجازكار سسه مالك خواننده، اوپرا صحنهسینده مجنون، كرم، عاشیق غریب، جمال كیمی اوبرازلاری آكتیورلوق مهارتیایله آچان مغنی؛ نهایت استعدادلی معلم – بو، بیر شخصین – عارف بابایفین سیماسیندا اؤز عكسینی تاپان یارادیجیلیق استقامتیدیر. عینی زاماندا هر اوچ ایشین عهدهسیندن گلمك انساندا بؤیوك زحمت طلب ائدیر.
آرتیق عارف بابایف عؤمرونون 70 - نجی بهارینی یاشاییر. او، اؤز زحمتینین وورغونو اولاراق، بو گونه قدهر اوسانمادان چالیشمیش، ملی موسیقیمیزی تبلیغ ائتمیش، یاشاتمیش و ایندیده یاشاتمادادیر. اونون یارادیجیلیغی همیشه گؤز اؤنونده اولموشدور. بونونلا یاناشی، عارف معلمین حیات و یاراداجیلیق یولونو بیر داها ایشیقلاندیرماغی و اوخوجولاریمیزا چاتدیرماغی اؤزوموزه بورج بیلیریك .
عارف بابایف 1938- نجی ایل فورالین 20- ده "آغدام" رایونونون "ساریحاجیلی" كندینده آنادان اولموشدور. آتاسی عمران آغاكیشیاوغلو بابایف قوللوقچو اولموشدور. هئچ زامان مجلسلرده اوخوماسادا، گؤزهل، ملاحتلی، اورهگه یاتیملی سسه مالکایدی. بو سس ارثا، اوغلو عارفهده كئچمیشدیر. هله عؤمور یولونون باشلانغیجیندا، مكتب یاشلاریندا موغامین دریاسینین حكمتینی آنلامادان هر صبح چاغی "زمین خاره" اوسته ائشیتدیگی آذان سسی اونون دامارلارینداكی قانا هوپموشدور. الله تعالیدان اونا بخش ائدیلن استعدادی بالاجا عارف ایچینده ساخلایا بیلمزدی. بو استعداد مطلق اونون قلبینی تلاطمه گتیریب، سس تئللرینی تیترهدرك پروازلانمالیایدی.
اونون ایلك "صحنهسی" بولبوللرین جهجه ووردوغو، هاواسی تمیز اولان میوه باغیایدی. ائشیتدیگی، اورهیینه یاتان خالق نغمهلرینی، آدینی بیلمهدیگی كیچیجیك موغام پارچالارینی، تصنیفلری بیر – بیرینه جالایاراق اوخویوردو.
یاواش – یاواش عارف اوخودوغو اورتا مكتبین معلم و شاگردلری آراسیندا تانینماغا باشلادی. سسی مكتبین رادیو شبكهسیندن، مختلف تدبیرلردن، فستیواللاردان ائشیدیلیردی. كیچیك یاشلاریندا آغدام شهر پیونرلر ائوینین بدیعی اؤز فعالیت كولكتیوینین فعال عضوونه چئوریلیر. مختلف اولمپیادلاردا، بدیعی اؤز فعالیت كولكتیولرینه باخیش كنسرتلرینده موفقیتله چیخیش ائتمیشدیر.
گونلرین بیرینده توی مجلسینده عارف سسینین جاذبهسینی "خارج سه گاه" اوسته گؤستردی. اؤزوده خارجسهگاهی بیر پرده یوخاریدان باشلادی. او زامانین قاراباغ مجلسلرینین اوستاد خوانندهسی "شئللی محمد" بو گنجین مهارتینه ، سسینین ملاحتینه حیران اولدو و اؤز خیر - دعاسینی وئردی. بیر نئچه آی سونرا گنج خوانندهنی مجلسلره دعوت ائتمگه باشلادیلار. عارف بئلهجه اوستاد خیر - دعاسی آلدی. مكتبی قورتاراندا ایسه آرتیق اونو نه اینكی آغدامدا ،همچنین برده ده ،شوشانین بیر چوخ كندلرینده تانیییردیلار .
قاراباغین توی مجلسلرینده خواننده كیمی یئتیشن عارف اونو احاطه ائدهن اوغوردان،حؤرمتدن غرهلنمیردی. "آغاج بار وئردیكجه باشینی ایر" بو حكمتلی سؤزلری دائم یادداشدا ساخلایان عارف موغاملاری داها مكمل اؤیرنمیه چالیشیر. بو صنعتین سیرلرینه ییهلنیردی. اؤزونون قید ائتدیگی كیمی "اوستاد"لارین ایفاسینی دینلهمكله، بیلمهدیكلرینی ماراقلانیب اؤیرنمكله پختهلشیردی. فضولی ، سید عظیم ، علی آقا واحدین غزللرینی اؤیرهنیر، رپرتواریندا یئنی – یئنی خالق ماهنی و تصنیفلری داخل ائدیردی.
1960- نجی ایلده عسگرلیك خدمتینی باشا ووردوقدان سونرا آغدام خالق تئاترینا ایشه دوزهلیر. مرحوم رژیسور حیدر شمسیزادهنین قورولوش وئردیگی اوزئیر حاجی بکوفون "اصلی و كرم"،"لیلی و مجنون" اوپرالاریندا كرم ، مجنون روللاریندان پارچالار ایفا ائدیردی. تئزلیكله او ، كرم رولونون ایفاچیسی كیمی نه اینكی آغداما ، بوتون قاراباغا سس سالدی .كرمین سس – سوراغی باكییادا چاتدی. افراسیاب و شمسی بدلبگلی قارداشلارینین تشبوثو ایله آغدام خالق تئاترینین سالیستی اولان عارف بابایف باكییا دعوت اولوندو. شمسی بدلبگلینین قورولوش وئردیگی "اصلی و کرم" اوپراسی 1962 نجی یانوار آیی نین 30 ـ دا میرزه فتحعلی آخوندوف آدینا آذربایجان دولت اوپرا و بالت تئاترینین صحنهسینده تاماشایا قویولدو. اصلی رولونو ربابه مرادوا ، كرم رولونو ایسه عارف بابایف ایفا ائدیردیلر . تاماشاچیلارین سوركلی آلقیشلاریایله قارشیلانان ایفا، عارفین بؤیوك صحنهده آتدیغی ایلك آددیم اونون گلجك اوغورلارینین باشلانغیجی اولدو . 1962-نجی ایل .... بو ، عارف بابایفین حیاتیندا ان یاددا قالان نائلیتلرینین ان اوغورلو ایلیدیر.
تانینمیش مرحوم بستكاریمیز سلیمان عسگروفلا ایلك تانیشلیغیدا بو ایله تصادف ائدیر . عارف بابایف شوشانین "شمیلین باغی" آدلانان منظرهلی گوشهسینده تارزن اوكتای قلییفین مشایعتیله "میرزه حسین سه گاهی" خالق ماهنی و تصنیف لرینی ایفا ائدیر . س. عسگروف بو مفتون ائدیجی سسه مالک خوانندهنی باكییا دعوت ائدیر. او بورادا "دلكش تصنیفی"، " سه گاه تصنیفی"، " میرزه حسین سه گاهی"، "كؤنول آچدیم "، " آپاردی سئللر سارانی" و باشقا خالق موسیقی نمونه لرینی رادیودا اوخویور ، فیلارمونیادا اوغورلا كنسرتلر وئریر .
1962- نجی ایلین سنتیابریندا ایلك دفعه عارف بابایف ماوی اكران قارشیسیندا سسینین "عظمتینی" گؤستریر. كامانچا چالان ائلمان بدلوف و تارزن اوكتای قلییفین مشایعتیله"سه گاه" و "چهارگاه" موغاملارینی ایفا ائدیر.
یئنهده 1962- نجی ایل .... عارف آذربایجان دولت اینجه صنعت انستیتو موسیقی لی تئاتر فاكولتهسینین عیانی شعبهسینه، آذربایجان س س ری خالق آرتیستی سلطان داداشوفون كورسونا داخل اولموشدور.
نهایت، همین ایلده م . ماقامایف آدینا آذربایجان دولت فیلارمونیاسیندا كنسرتلرده چیخیش ائدیر. 1964-نجو ایل مارت آیینین 12- ده ایسه عارف بابایف فیلارمونیایا سالیست سئچیلیر. آرتیق عارف " عارف بابایف" كیمی تانینماغا باشلاییر . مختلف كنسرتلرده، سفرلرده، تلویزیا و رادیودا ، ائل شنلیكلرینده اونو هابیل علییف، ائلمان بدلوف (كامانچا)، حاجی ممدوف ، احسن داداشوف، سروان ابراهیموف (تار) كیمی صنعتكارلار مشایعت ائدیرلر.
بونونلا یاناشی عارف بابایف موغام بیلیگینی آرتیرماغی اؤزونه بورج بیلیر .سید شوشینسكیدن، خانشوشینسكیدن ، زولفی آدی گؤزهلاوفدان، مطللیم مطللیماوفدان موغامین سیرلرینه یییهلنیر، اؤزو دئمیشكن " هرهسیندن بیر یول " اؤیرهنیر .
آذربایجان موسیقی سینین خمیری موغاملا یوغرولوب. ایستر خالق موسیقی سی ، ایسترسهده بستكار اثرلرینین اساسینی موغاملاریمیز تشكیل ائدیر . آذربایجان پرفسیونال موسیقی سینین تملینی قویان داهی اوزئیر بک ایلك اوپرالاریندا موغاملاریمیزین گؤزهللیگینی اونلاردان استفاده ائتمكله بیر داها ثبوت ائتمیشدیر . اوزئیر حاجیبکوف یارادیجیلیغینا همیشه رغبت بسلهین خواننده عارف بابایف هله گنج یاشلاریندان مجنون رولونو یاراتماق آرزوسوندایدی .طالع ائله گتیردی كی او 1966-نجی ایلده اوپرا تئاترینا ایشه دعوت اولوندو . اوپرا و بالت تئاترینین صحنهسینه " كرم" كیمی قدم قویان مغنی " لیلی و مجنون"دا مجنونو ، عاشیق غریبده عاشیق غریبی، شاه اسماعیلدا شاه اسماعیلی، گلین قایاسیندا جمال اوبرازلارینی جانلاندیرمیشدیر . ایفاسیایله قهرمانلارین خاراكترینی آچماغا چالیشمیش و بونوندا عهدهسیندن گلمیشدیر .اونون طرف مقابللری ربابه مرادوا ، زینب خانلاروا ، رسمیه صادقوا ، نزاكت ممدوا، قنداب قولییئوا ،سكینه اسماعیلوا، گلخارا حسنووا، صاحیبه احمدوا اولموشلار.
30 ایل مدتی عرضینده اوپرا و بالت تئاترینین سالیستی اولان عارف بابایف اوز صنعت دوستلاری علی مهدییفون، بابا محمود اوغلونون ، جانعلی اكبراوفون ، مرحوم باكر هاشیموفون ، قلی عسگروفون ایفا طرزی و اویونلارینا، اونلارین صنعتینه درین رغبتله یاناشیر .
عارف بابایف چوخ شاخهلی فعالیت گؤسترن اوستاد خوانندهلریمیزدندیر . اونون فعالیتینین مهم بیر حصهسیده موغام عالمینه یئنی خوانندهلر بخش ائتمكله باغلیدیر . اونون پداگوق كیمی خاراكتریزه ائدركن تكجه طلبهلرینین آدینی صدالاماق كفایت ائدر . نزاكت تیموراوا، آیگون بایراموا، گولوستان علییئوا، وقار علییف ،فیروز سخاوت و باشقالاری عارف بابایف مكتبینین یئتیرمهلریدیر.
عارف معلم 1984-نجو ایلدن بولبول آدینا اورتا اختصاص موسیقی مكتبینده ، 1985 -نجی ایلدن ایسه اوزئیر حاجیبکوف آدینا آذربایجان دولت كنسرواتوریاسیندا موغام اختصاصیندان درس دئمیشدیر . عارف معلم ائله صنعتكارلارداندیر كی ، موغام صنعتینین سیرلرینی گنج نسله آشیلاماغی اؤزونه بورج بیلیر . حال حاضردا آذربایجان ملی كنسرواتوریاسینین "موغام" كافئدراسینین مدیری ، پروفسور وظیفهسینده چالیشیر . اونودا نظرینیزه چاتدیریم كی ، عارف بابایف خوانندهلر آراسیندا ایلك دیپلم آلمیش پروفسورلاریمیزداندیر .
عارف بابایف یارادیجیلیغی آذربایجان رسپوبلیكاسی طرفیندن یوكسك قیمتلندیریلمیشدیر . ایفاچیلیق صنعتینده قازاندیغی نائلیتلره گؤره 1975 -نجی ایل آپرلین 11- ده آذربایجان س س ری عالی سووئتینین فخری فرمانیایله تلطیف ائدیلمیشدیر .
آذربایجان رسپوبلیكا پارلمانتینین فرمانی ایله 1978 -نجی ایل یانوار آیینین 9 - دا آذربایجان س س ری امکدار آرتیستی ، 1989 -نجو ایل مارتین 21 -ده آذربایجان س س ری خالق آرتیستی فخری آدلارینا لاییق گؤرولموشدور. 1999 -نجو ایلده او ،شهرت اوردنیایله تلطیف ائدیلمیشدیر .
2008 جی ایل فورال آیی نین 18 - ده آذربایجان رسپوبلیكاسینین پرزیدنتی الهام علییف فرمانیایله عارف بابایف موغام صنعتینین انکشافیندا گؤستردیگی خدمتلرینه گؤره اؤلكهنین ان یوكسك اودولو اولان –" استقلال اوردئنی "ایله تلطیف ائدیلمیشدیر.
بو گونه قدهر عارف بابایف دونیانین 60- آ یاخین اؤلكه ده ( توركیه ، ایران، آمریکا ، كانادا ، ایسویچ،ژاپن و سایر) گاسترول سفرلرینده گئنیش كنسرت پروقراملاریایله چیخیشلار ائتمیشدیر. آذربایجان خالقینین ملی مدنی دیری ساییلان موغاملاریمیزی، خالق ماهنی و تصنیفلری ، عینی زاماندا بستكار ماهنیلارینی ملاحتلی سسیایله غریب اؤلكهلرده تانیتمیش و تانیتماقدادیر .
عارف اؤز صنعتیایله آذربایجان خالقینین ملی – مدنی دیری ساییلان موغامیمیزی تبلیغ ائدهرك اونون بو گونو و صاباحینا لاقید اولمایان صنعتكاریمیزداندیر. اونون موغامین بو گونوموزله باغلی فكرلرینی سیزه چاتدیرماق ایسته ییرم:
"من سئوینیرم كی ، آذربایجان خالقینین ملی مدنی دیری – موغامیمیز- گوندن گونه انكشاف ائدیر . اونون تبلیغ ائدیلمهسی یولوندا یونسكونون خوش مراملی سفیری مهربان خانیم علی یئوا طرفیندن گؤرولن تدبیرلر، خواننده صنعتینین اوستادلاری جبار قاریاغدیاوغلونون ، سید شوشینسكینین ، حاجی حوسونون ، كئچهچی اوغلو محمدین ایفاسیندان یازیلمیش موغاملاریمیزدان عبارت سیدیلر آذربایجان موغامینین لاییقینجه دگرلندیریلمهسی ، اونون دونیا مقیاسیندا قورونوب ساخلانماسی اوچون یئنی "جیغیر" آچمیشدیر. آذربایجاندا آرتیق كئچیریلن ایكینجی "موغام" مسابقهسی ، یئنی خوانندهلر نسلینین اوزه چیخماسیندا و یئتیشمهسینده بؤیوك اهمیت داشیییر . زنگین ، توكنمز ثروتلره مالک اولان آذربایجان خالقی دونیادا اؤزونون "اعجازكار موسیقی "سیایله تانینیر . من اینانیرام كی ، بو "وارلیغیمیز" ، اونو یاشادان و انكشاف ائتدیرنلر هئچ زامان اونودولمایاجاق و عصرلر كئچدیكجه داها یوكسك زیروهلری فتح ائدهجكدیر" .
بیزده اؤز نوبهمیزده عارف بابایفی 70 ایللیك یوبلهیی مناسبتیایله تبریك ائدیریك .اونا اوزون عؤمور و جان ساغلیغی، بول – بول یارادیجیلیق اوغورلاری آرزولاییریق .آذربایجان خالقی فخر ائدیر كی اونون عارف بابایف كیمی استعدادلی، جاذبهدار سسه مالك خوانندهسی وار. بئله اوستادلاریمیز موغامیمیزی دائم یاشادیر. اونلارین قدرینی بیلمك، كئچدیگی یارادیجیلیق یولونو قیمتلندیرمك هر بیر آذربایجان ائولادینین بورجودور.
ایضاح: بو مقاله اختصارلا وئریلدی